دنياست ولى چون از لوازم رسيدن ، وتوجه به اين لذتها ، دخول در آتش جهنم است ، آتش غايت عرضى خواهد بود . ( 6549 - 6543 ) مطلب چهارم توجه دادن به توبه پيش از فرا رسيدن مرگ است : ا فلا تائب من خطيئته قبل منيّته ؛ « آيا كسى نيست كه بخواهد پيش از فرا رسيدن مرگ از گناهان ، خود توبه كند ؟ » بدون شك بايد توبه مقدم بر اعمال باشد ، زيرا چنان كه دانسته شد « 10 » . توبه بازداشتن خود از پيروى كردن نفس امّاره به انگيزه‌اى الهى است . ونفس آدمي با وجود اين انگيزه به قبح پيروى از شياطين نفساني پى مىبرد واين توبه از جملهء مقامات زهد ووارستگى است ودر بحث چگونگى مراحل سلوك إلى اللّه بيان شد ، كه مقام وارستگى ( تخلّى - تخليه ) مقدم بر مقام آراستگى ( تحلّى - تحليه ) است پس امر به توبه نيز مقدم بر امر به ساير عبادات است . ( 6595 - 6550 ) مطلب پنجم اشارهء به عذاب پس از مرگ وتوجه دادن نفس به عمل پيش از روز گرفتارى ومرگ است كه مىتوان اين عذاب را واكنش كمبود نفس دانست كه برخاسته از كوتاهى در انجام اعمال است ؛ زيرا كسى كه هنگام مرگ دستش از عمل خالى باشد أسير دست شيطانهاى نفس است ، وپيش از اين دانستيم كه أسير شيطان بودن ، خود ، دخول در آتش ومحروم ماندن ، از لقاى پروردگار متعال است ؛ وچون عمل انسان ، شيطان را مغلوب كرده وباعث نجات انسان از دست أو مىشود ، امام ( ع ) در بيان خويش نخست توجه به عمل داده وسپس زماني را كه انجام دادن عمل در آن امكان‌پذير است ذكر فرموده است . يعنى روزهايى كه اميد انجام عمل در آن بوده وبا آمدن اجل ، آن نيز از دست رفته است ودر پايان ، ارزش عمل در اين مدت را بيان مىفرمايد كه ثواب آخرت را تحصيل

--> ( 10 ) در جلد اوّل شارح توبه را معنا كرده است .